Gelişmiş Kullanıcılar için AutoCAD Dersleri #11-AutoCAD’de Ölçü Stilleri “Dimension Style”

Kavram: Bir çizimin belirli bilgileri içermesi gerekir. Çoğu çizim, cismin ne olduğunu (mümkün olduğunca net bir şekilde) gösterilse de ölçülendirilmedikçe size her şeyi anlatmayacaktır. Ölçülendirilmediyse sadece kat planına bakarak bir ev satın almayı kabul eder misiniz? İmalatçısı satın aldığınız ürününü ölçülendirmediyse, ürününüzü nasıl kuracağınızı bilebilir misiniz? Bu örneklerden bilgiyi iletmek için kullanılan bir çizimin açık ve doğru ölçülere sahip olması gerektiğinin ne kadar önemli olduğunu görebilirsiniz.

Önceki derslerde, bazı ölçülendirmeleri yapmıştık (ilki Yeni Başlayanlar için AutoCAD Dersleri Ders#8-Tabakalar, Ölçüler & Yazılar dersindeydi). Bu derse devam etmek için, en azından temel ölçülendirme konusunda bir fikriniz olmalıdır.

Çizimleri ölçülendirmenin birçok yolu vardır; her çizim disiplinin kendi kuralları vardır. Örneğin, donatı çizimi kendi ana disiplini olan betonarme çizimlerinden farklı bir ölçü stili kullanır. Ben inşaat mühendisi olduğum için, bu disiplini çizimlerinizle çalışırken ölçülerinizi nasıl ayarlayacağınıza örnek olarak kullanıyorum.

Bu derste, sizlere özel ölçü stili yaratmak ve kullanmak için gerekli adımları göstereceğim.

Aşağıdaki şekilde, bir mekanik çizimin ölçülendirilmesine ilişkin bir örnek görebilirsiniz:

Gördüğünüz gibi, bunun gibi basit bir çizim üzerinde, nesnenin boyutu ve şekli hakkındaki tüm bilgileri aktarmak için yalnızca 8 ölçü gereklidir. Biraz daha ilave bilgi ile bu parçayı imal etmek için gerekli olan her şeye sahip olursunuz. Yukarıdaki şekilde gördüğünüz tüm ölçüler AutoCAD şablonu ile yüklenen ön tanımlı ölçülendirme stili olan standart “standard” ölçülendirme stili ile yaratılmıştır.

Aşağıdaki şekil aynı parçanın çizimini göstermekle birlikte; ilave bilgi olarak ek toleransları ve nesnenin neyden yapılacağı ile ilgili not içermektedir.

Yukarıdaki şekildeki ölçülerde yapılan değişiklikler DDIM komutu kullanılarak kolayca yapılmıştır. Bu komut ölçülerinizin parametrelerini değiştirmenize olanak sağlayan bir iletişim kutusu açar. Bu örnekte yazı stili de değiştirilmiştir.

AutoCAD‘in en güzel yanı, çok yönlü olmasıdır. Ölçüler söz konusu olduğunda, ölçünün parçası olan herhangi bir bileşenini değiştirebilirsiniz. Aşağıdaki şekilde, bir ölçünün çeşitli bölümlerinin adları verilmiştir:

Ayrıca ölçü metnini önemli ölçüde değiştirebilirsiniz, bazı örnekleri aşağıdaki şekilde görebilirsiniz:

Ölçü Stili Yöneticisi “Dimension Style Manager “

Buraya kadar, neler yapabileceğimizi gördük – şimdi bunları nasıl yapacağımızı görelim.  Tüm seçenekler Ölçü Stili Yöneticisi “Dimension Style Manager“ (DDIM komutu) iletişim kutusunda bulunmaktadır.

İletişim kutusunun sol tarafında, geçerli olan stil (mavi renkle vurgulanmış olan stil) bulunur.

Bu derste, yeni bir ölçü stili yaratıp; bu stili bir çizimde kullanacaksınız. Bu dersten sonra, farklı stilleri denemeli ve tüm seçenekleri öğrenmelisiniz. Bu günlerde çoğu şirkette çizimlerde kullanılacak standart bir stil (veya stil seti) vardır; ancak bu konu, profesyonel görünümlü çizimler yaratabilmeniz için çok önemli bir araçtır.

Komut satırına DDIM yazıp Enter tuşuna basarak Ölçü Stili Yöneticisini “Dimension Style Manager“ açın ve yaratacağınız stilin adını girmek için küçük iletişim kutusunu açmak için, Yeni “New” düğmesine tıklayın. Bu örnekte, ben “ÖLÇÜ STİLİ-1” ismini kullandım.

Açılan Yeni Ölçü Stili Yarat “Create New Dimension Style” iletişim kutusunda Bununla Başla “Start with” kısmında Standart “Standard” stilinin seçili olduğuna emin olun. Her şey ayarlandıktan sonra Devam “Continue“ düğmesine tıklayın. Bu yeni bir iletişim kutusunu açar ve stilinizde değişiklik yapmaya başlayabilirsiniz.

İkinci sekme olan Semboller ve Oklar “Symbols and Arrows” sekmesine gidin ve Okları Arrowheads” aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi değiştirin.

Genel bir kural olarak, – özellikle hâlâ öğreniyorsanız – bu sekmede çok şey değiştirmemenizi öneriyorum.

Şayet varsayılan ayarları seçerseniz, ölçüler orantılı olacaktır. Şayet bir parametredeki ayarı değiştirirseniz, ölçünüz ‘dengesiz’ görünebilir. Örneğin, ölçünüz büyük oklar ve küçük metinler görebilirsiniz. Bu dersin amaçları doğrultusunda, bu sekmede değişecek tek şey ok uçlarıdır “arrowheads”.

Üçüncü sekme olan Metin “Text” sekmesine gidin.

Metin adının yanındaki üç nokta (…) simgesine basarak Yazı Stilleri “Text Styles“ iletişim kutusunu başlatın. Create a new using RomanS yazı karakterini kullanarak yeni bir yazı stili “text style“ yaratın ve yeni stilinize DIMTEXT ismini verin. (Daha fazla bilgi için Yeni Başlayanlar için AutoCAD Dersleri Ders#8-Tabakalar, Ölçüler & Yazılar dersine bakın) Yazı Stilleri “Text Styles” iletişim kutusunu kapatın. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi DIMTEXT isimli yazı stilini “text style” ölçülerinizin metin “dimension text” stili olarak seçin.

Uygula “Apply” ve sonrasında Kapat “Close” düğmelerine basın. Yeni yaratmış olduğunuz DIMTEXT isimli yazı stilini “text style” ölçülerinizin metin “dimension text” stili olarak ayarlanacaktır.

Bu iletişim kutusunun en güzel yönü, sağ üst köşedei değişikliklerinizin nihai boyutunun ne olacağının bir ön izlemesini göstermesidir. İletişim kutusunun sağ alt tarafındaki Metin Hizalama “Text Alignment” kısmında Ölçü çizgisi ile Hizala “Aligned with the dimension line” seçeneğini seçin.

Şimdiye kadar pek değişiklik yapmadık; sadece 2 sekmede bulunan seçenekleri gördük. Devam etmek için, bir sonraki Uydur “Fit“ sekmesine tıklayın.

Kural olarak, bu sekmeyi değiştirmeden bırakıyorum. AutoCAD, ölçüyü istediğim yere koyup yerleştirirken iyi bir iş çıkaracaktır. Şayet siz farklı düşünüyorsanız, istediğiniz ayarı seçebilirsiniz. Ben ölçünün yerleşimini düzenlemek için, tutamaçları kullanıyorum.

Devam etmek için, bir sonraki Asıl Birimler “Primary Units “ sekmesine tıklayın.

Asıl Birimler “Primary Units “ sekmesinde, değiştirilmesi gereken yaygın parametrelerden bazılarını bulacaksınız. Burada Hassasiyet “Precision is çok önemlidir. Öncelikle, genellikle 4 ondalık basamak göstermenize gerek yoktur. Şayet ölçüleri 4 basamaklı gösteriyorsanız ve çiziminizi imalatçıya bu şekilde gönderirseniz, parçayı bir birimin 1 / 10000’ninde üretmesini istersiniz – ki bu çok pahalı bir hata olabilir. Zayıf işler için 3 ondalık basamak – veya daha azı yeterlidir. Tabii ki bu kullandığınız birimlere bağlıdır. Şayet milimetre olarak ölçüyorsanız, tam sayılar yeterli olacakken; şayet birimleriniz ondalık kilometre veya kilometre ise, ondalıktan sonra daha fazla sıfıra ihtiyacınız olabilir

Aşağıdaki şekilde görüldüğü üzere, birkaç değişiklik daha ekledim; ölçü metinlerinin sonuna sıfırlar ve birimleri belirten bir sonek ekledim. Açı ölçülerinin birimleri gösteren ayrı bir bölüme sahip olduğuna dikkat edin – bunları ihmal etmeyin.

Yukarıda gördüğünüz değişiklikleri yapın ve her değişiklikten sonra ön izlemeyi kontrol etmeyi unutmayın.

Şayet ölçünüzde iki farklı birim görüntülemek istiyorsanız, bir sonraki Diğer Birimler “Alternate Units“ sekmesi kullanılır. Örneğin, aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi, çiziminizi ingiliz ölçü birimi olan inç cinsinden çizebilir, sonra asıl birimleriniz olarak inç ile boyutlandırabilir ve sonuna diğer birimleri milimetre olarak ekleyebilirsiniz.

Ön tanımlı olarak AutoCAD bunu sizin istediğinizi varsaydığından bunu yapmak kolaydır. Buradaki en önemli şey Diğer birimler çarpanın Multiplier for alt units” doğru olduğundan emin olmaktır. Bu durumda 1 inç 25.4 mm olduğundan, çarpan değeri olarak 25.4 değeri kullanılmıştır. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi, iletişim kutusunun Üstteki onay kutusunu işaretleyin ve alternatif birimleri temsil eden bir sonek ekleyin. Ön izlemenizi kontrol edin ve OK düğmesine basın.

Son sekme Toleranslar “Tolerances” sekmesidir. Şayet toleranslara “tolerances” aşina değilseniz, bunun sadece bir parçayı imal etmek için kullanılan minimum ve maksimum değer olabileceği anlamına geldiğini bilmeniz yeterlidir. Örneğin, 0.5 çapında bir delik açmanız gerekebilir – ancak deliğin çapı 0,45 ve 0,55 arasında ise, halen çalışmaya devam edecektir. Bu, ± 0,5 (artı veya eksi 0,05) tolerans boyutuyla gösterilir ). Bazen tolerans artı sınırlardadır, çünkü delik minimum bir gereksinimi karşılamalıdır.

Bu örnekte, toleransları ± 0.05 birim olacak şekilde ayarlayıp birincil birimlerin ölçeğinin % 80’inde görüntüleyeceğiz. Kulağa kolay geliyor değil mi? Bunun nasıl yapıldığını görmek için aşağıdaki resme bakın.

Yeni ayarlarınızın tamamıyla, ölçülerinizin nasıl görüneceğini aşağıdaki şekilde görebilirsiniz:

Bir kez daha tekrarlayalım- Ön izleme “Preview” yapacağınız değişikliklerin nasıl sonuçlanacağını gösterir. İletişim kutusunu kapatmak için Tamam’ı tıklayın. Orijinal Boyut Stili Yöneticisi “Dimension Style Manger“ iletişim kutusunda, yeni stilinizin adını tıklayın ve ardından Geçerli Yap “Make Current”  düğmesini tıklayın. Çalışma alanınıza dönmek için iletişim kutusunu kapatın.

Bir takoz resmi çizin ve yeni ölçü stilinizi “dimension style” kullanarak ölçülendirin. Çiziminiz aşağıdaki şekildeki gibi görünmelidir:

Alternatif Birimlerde “Alternate Units” bir farklılık olduğuna dikkat edin. Yukarıda gösterilen örnekte Alternatif Birimler ““Alternate Units“ Birincil Birimlerin “Pimary Units” altına yerleştirilmiştir. Bu değişikliği yapmak için geri dönün ve ölçü stilinizi “dimension style” düzenleyin.

DIMSCALE Değişkeni Ayarını Kullanma

Şayet çiziminizde çok büyük veya çok küçük ölçülere sahipseniz, onları çiziminize daha iyi sığacak şekilde ölçeklemek için DIMSCALE ayarını kullanın. Şayet geçerli DIMSCALE ayarınız 1 olarak ayarlı durumdaysa, daha büyük bir sayı girerek çiziminizdeki mevcut ölçüleri daha büyük yapabilirsiniz. Örneğin değer olarak 12 girerseniz ölçüleriniz ” 12 kat daha büyük olur. Bu, ölçünün ölçtüğü değeri değil; sadece ölçünün ebadını büyütür. Ölçülerinizi küçültmek için kesirler veya 0.5 gibi ondalık sayıları girebilirsiniz.

Bu rakamların tümü DDIM iletişim kutusunda belirlenen standart boyutlara dayanmaktadır. Örneğin, bunları daha büyük yapmak için 12 girerseniz, daha sonra 1 / 2 değerini girmek onları 6 ya ölçeklendirmez. DIMSCALE değeri değiştirildikten sonra, tüm yeni ölçüler bu ölçeği kullanacaktır.

DIMSCALE değişkenini kullanmak, insanların çizimlerinizi kolayca okuyabileceğinden emin olmak için önemlidir. Tüm ölçülerinizi eklemeden önce DIMSCALE değişkenini ayarlayın.

Ölçeği değiştirdikten sonra, önce bir değişiklik göremezsiniz. Ölçüleri güncellemeniz gerekecektir. Bunun için, aşağıdaki adımları takip edin:

2016 Sürümünden Önce 2016 & Daha Yeni Sürümlerde
Komut: DIMSCALE

DIMSCALE için yeni bir değer girin <1.0000>: “Enter new value for DIMSCALE <1.0000>:” 12 <Enter>

Komut: DIM

Dim: UPDATE

Nesneleri seç: “Select objects:” ALL 2 nesne bulundu “2 found”

Nesneleri seç: “Select objects:” <Enter>

DIMveri istemine (uyarısına) çıkmak için, iki kez <ESC> tuşuna basın.

Komut: DIMSCALE

Enter new value for DIMSCALE <1.0000>: 12 < Enter >

Komut: -DIMSTYLE

Geçerli ölçü stili: “Current dimension style:” DIMSTYLE 1

İlişkili: “Annotative:” Hayır “No“

Geçerli ölçü baskınlıkları: “Current dimension overrides:“ DIMSCALE 12.0000 Bir ölçü stili seçeneği girin [İlişkili/Kaydet/Geri yükle/

Durum/Değişkenler/Uygula/?] <Restore>: “Enter a dimension style option [ANnotative/Save/Restore/

STatus/Variables/Apply/?] <Restore>:” A < Enter >

Nesneleri seç: “Select objects:” ALL 1 nesne bulundu “1 found”

Nesneleri seç: “Select objects:” < Enter >

 

Ölçülendirme İpuçları

Artık, ölçülerin nasıl çalıştığına ilişkin temel anlayışa sahipsiniz, diğer stilleri deneyebilir ve bunlarla çalışabilirsiniz.

Ölçülendirme ilgili bazı genel kurallar şunlardır:

  1. Ölçüleri “Dimension” ayrı bir tabakaya çizin.
  2. Nesnelerinizi projenin sonuna doğru ölçülendirin ve şayet çizim alanında ilave nesneler için daha fazla alana ihtiyaç duyarsanız, ölçülerinizi taşıyın.
  3. Ölçüleri çizerken nesne çıtçıtlarını “Osnaps” kullanın ve neye çıtçıtlandığınızdan emin olun.
  4. Ölçülerinize çizimde farklı bir renk atayın ve ölçüleri tanımlamayı kolaylaştırmak için tüm çizimlerinizde bu rengi kullanın.
  5. İlk ölçünüzü çizdikten sonra, AutoCAD “DEFPOINTS” adlı yeni bir tabaka “layer” oluşturur. Bu sadece bir uzatma çizgisinin sonunda gördüğünüz küçük noktalar için kullanılır. Bu tabaka “layer” bastırılmayacaktır – bu yüzden bu tabaka “layer” üzerine çizmemeye dikkat edin.
  6. Ölçüleriniz ve ölçülendirdiğiniz nesne çizgileri arasında eşit aralık bırakın.
  7. Ölçülerinizin ölçülendirdiğiniz nesne üzerine gelmemesine dikkat edin.
  8. Gereken Tüm ölçüleri çizdiğinize emin olun. Şayet çok bir ölçünün eksik bırakılması durumunda projenin anlaşılmasının güç olabileceğini unutmayın.
  9. Ölçülerinizi ölçülendirdiğiniz nesnenin dışarısına yerleştirmeye çalışın.
  10. Netlik için gereksiz ölçülendirme yapmayın.
  11. Şayet bir ölçüyü (belki benzersiz bir son eki) baskın kılmanız gerekiyorsa, bu baskınlığı özelliklerden “properties” (ölçüyü seç> sağ tıkla> özellikler “properties”) değiştirebilirsiniz.

 

Yerleşimlerde “Layout” Ölçülendirme

Şayet Yeni Başlayanlar için İkinci Seviye AutoCAD Dersleri #8’de anlatmış olduğum Yeni Başlayanlar için İkinci Seviye AutoCAD Dersleri #8-Görüntü Bakışları “Viewport” ve Bastırma “Plot” dersinde anlatılanları tam olarak kavradıysanız, yerleşimlerde “layout” ölçülendirmeyi açıklayacak olan bu derse devam edebilirsiniz.

Yukarıdaki aynı takoz şeklini kullanarak ölçüleri silin ve ardından takozu 24X ölçeklendirin.

Yerleşim “Layout” sekmenize gidin ve görüntü bakışını için standart ölçeği kullanın. DIMSCALE için 1 değeri ile başlayın.

Çizgilerinizi ölçülendirmeye başlayın. AutoCAD artık yerleşimlerde “layout” ölçülendirme konusunda mükemmel bir iş çıkarıyor. AutoCAD görüntü bakışının ölçeğini tanıyacak ve ölçülendirme yaptığınız nesnenin doğru boyutunu bulacaktır.

Tüm ölçülendirmelerinizi yerleşimlerde “layout”a yapmanızı öneririm. Bunun birkaç nedeni vardır:

  • Model alanınız ölçülerden arınmış olur.
  • 3 boyutlu 3B “3D” nesneler için, mu sistem daha kolaydır.
  • Tam görünüm ve detaylar için sadece tek bir ölçü boyutuna ihtiyacınız olur.
  • Antet bloğunuzu, notlarınızı ve ölçülerinizi bir yere eklemiş olursunuz.

Umarım bu ders size profesyonel, doğru ölçüleri nasıl yaratmanız gerektiğini tam olarak anlatmıştır. AAutoCAD‘deki her şey gibi, uygulama yapmanız mükemmel olacaktır.

Daha fazla uygulama için, basit bir kat planı oluşturun ve Mimari “Architectural“ birimler ve oklar “arrows“ yerine Mimari “Architectural“ birimler ve tikler “ticks“ kullanarak bir boyut stili oluşturun. İşte aşağıda bu stili kullanan çok basit bir mimari çizim. Bu çizime alternatif “alternate” birimler ekleyin ve sonra da DIMSTYLE komutunu kullanarak ölçüleri güncelleyin. Bu küçük çizimi ölçülendirdikten sonra, model alanınızdaki ölçülerinizi silin ve bir yerleşimde “layout” ölçü ekleyin.

Hakkında Sertan Türkan

AutoCAD Beyni

Bunu da Kontrol edin

Revitte Nesne Stilleri

Revit’te Nesne Stilleri “Object Styles“ aracı, bir projedeki model öğelerinin, açıklama öğelerinin ve içe aktarılan …

Bir cevap yazın

Yardıma mı ihtiyacınız var? Chat with us
Bir görüşme başlatmak için lütfen önce gizlilik politikamızı kabul edin.