XREFleri Kullanma ve En İyi XREF Uygulaması

XREFler iyi kullanıldıkları zaman hizmetinizdeki en iyi ve yardımcı araçlardan biri olabilirler. Bununla birlikte, kötü kullanıldıkları zamansa, kâbusunuz olabilirler. Bu makalemde XREFlerin nasıl kullanılması gerektiğini ve XREF’lerinizden maksimum verim almanız için bazı uygulama ipuçlarını anlatacağım. Ayrıca sıklıkla problemlere sebep olan bazı gizli tehlikelerden bahsedeceğim.

Sekil-1

XREF Nedir?

Şayet bu isim sizin için yeterince açık değilse, XREFler harici referanslara dayanmaktadırlar. Örneğin, bunlar çizimimiz içinde harici referans olarak kullanılan çizim dosyalarıdır. Diğer bir değişle, XREFler referanslar, sermeler “overlays”, iliştirmeler “attachments” ve model dosyaları içerirler. İsminin ne olduğu önemli değil, kavram aynıdır. Bir harici dosya o anki (aktif) çiziminiz içerisine referans olarak yerleştirilir. Şayet XREF’in geometrisini düzenlemek isterseniz, referans dosyayı açmanız ve onu düzenlemeniz gerekecektir.

Temel Kullanım

Bir XREF’i komut satırına sadece XREF yazarak yerleştirebiliriz. Bu karşınıza Harici Referanslar “External References”  iletişim kutusunu getirir. Bu iletişim kutusunda sol üstte DWG dosyasını iliştirmek için, bir düğme vardır. Bu düğmeye tıklayın. Bir DWG dosyası seçmeniz için veri istemi (uyarı) alırsınız. XREF için, yerleştirme noktası olarak her zaman öbeklerin “block” temel noktasına benzer olarak XREF üzerindeki 0,0 koordinatı kullanılır.

Harici Referanslar “External References” iletişim kutusu o an (aktif) olarak yüklü olan XREFleri listeler ve her bir XREF’in detaylarını görüntüler. Burası değişen XREF klasör yolları gibi problemleri bulmak için iyi bir yerdir. Buradan şurada bulundu “found at”  metin kutusuna klasör yolunu tekrar yazarak veya üç nokta (…) düğmesine tıkladıktan sonra çizimi araştırıp bularak XREF klasör yollarını güncelleyebilirsiniz.

Harici Referanslar “External References” iletişim kutusunu kullanmak kullanışlı olabilirken, sadece bir XREF’i yerleştirmek için bu iletişim kutusunu açmanıza gerek yoktur. XATTACH komutunu kullanarak, XREF iletişim kutusu üzerindeki DWG düğmesine tıklanarak kullanılan komutu başlatabilirsiniz.

En İyi Uygulama

XREFler Ne için Kullanılır?

XREFler potansiyel olarak birçok çizim üzerinde görüntülenebilen içerik için kullanılması gerekir. Aynı şeyin birden fazla kopyasına sahip olmak onlarla uğraşmak açısından baş ağrısından başka bir şey değildir. Tabi ki, bir çizimden diğerine de kolayca kopyalayabilirsiniz; fakat şayet kopyaladığınız bu nesnelerde bir çizimde değişiklik yaparsanız, nesnenin bulunduğu tüm çizimler de değişiklik yapmak zorunda olduğunuzu unutmayın. Bu da baya zaman kaybına yol açacaktır. Bu işi çözmenin en iyi yollu bir XREF kullanmaktır. Tüm bilgileri (nesneleri) tek bir çizime koyun ve bu XREF’i bilgilere ihtiyaç duyulan tüm çizimlere yerleştirin. Aslında, XREFler çizimleriniz için merkezi bir yerde (konumda) kaydedilmiş bir tür harici model alan haline gelebilirler. Ayrıca her XREF kendi özel amacına sahip olsun diye modelin görünümlerini de ayırabilirsiniz. Bu çiziminize bazı yapıları eklemek ve çizimleriniz arasında ileride karşınıza çıkabilecek olan uyumsuzlukları minimuma indirmek için harika bir yoldur.

Ayrıca model alanınızı daha küçük XREFlere parçalamak dosya ebatını küçültmek için de harika bir yoldur. Ben şu fikre sahibim; büyük çizim dosyası ebatı bilgisayarımın çökme ihtimalini arttırır. Bu yüzden her bir çizim dosyamın ebatını 5MB (Megabyte) dan daha küçük tutmaya çalışıyorum. Bu bazen çok da kullanışlı olmamakla birlikte genelde sorun olmuyor.

Ayrıca, harita mühendislerinden gelen saha harita verileri gibi topografik verilerin çizime dahil edilmesi esnasında dikkatli olmak gerekiyor. Tabi ki bu veriler gerekli olduğu zaman, çizim içerisine yerleştirilirken aynen veba gibi sorun oluyorlar. Şayet AutoCAD’in çökmesini veya donmasını istemiyorsanız, bu tür veriler her zaman bir XREF olmalıdırlar.

İliştirmelere “Attachments” karşı Sermeler “Overlays”

XREFler çizime iki değişik tip olarak yerleştirilebilirler: iliştirme “attachment” veya serme ”overlay”. Her ikiside aynı amaca ulaşmamızı sağlamayı hedeflemekle birlikte, bunlar arasında çok ince bir fark vardır. Şayet XREF’i çiziminize iliştirme “attachment” olarak yerleştirirseniz, bu o anki (aktif) çizimi XREF olarak kullanan diğer çizimler de gömülü XREF’i göstereceklerdir. Örneğin, Model.dwg isimli çizim iliştirme olarak Yerleşim.dwg isimli çizimi iliştirme olarak içeriyor olsun. Şayet Çizim1 “Drawing1” isimli çizim Model.dwg isimli çizimi iliştirme olarak iliştirme olarak referanslarsa, Yerleşim.dwg isimli çizim de Model.dwg isimli çizimin bir parçası olarak görünecektir.

Bunun aksine, sermeler “overlays” istediğiniz sayıda XREF’i çizime yerleştirme olanağı sağlamakla birlikte, bu XREFlerin çizim içerisinde gömülü hale gelmesine izin vermez. Yani yukarıdaki örnek dikkate alacak olursak Yerleşim.dwg isimli çizim serme “overlay” olarak yerleştirilseydi, Model.dwg isimli çizim Çizim1 “Drawing1” isimli çizime referanslandığı zaman, görünmeyecekti.

Siz hangisini kullanıyorsunuz? Aslında bu birçok işte olduğu gibi ne yapmakta olduğunuza bağlıdır. Genel olarak konuşacak olursak, benim önerdiğim seçenek sermeleri “overlay” kullanmaktır. Çünkü bu tip (serme “overlay”) sizi referans döngüsü sorunlarından koruyacaktır ve bu tipin alt seçeneklerinin kullanımı daha kolaydır. Bununla birlikte, şayet diğer XREFleri içeren XREF’e sahip olarak daha fazla fayda sağlayıp, işinizi kolaylaştıracağınızı düşünüyorsanız, çiziminize düzgün bağlanmış bir iliştirme tercih edeceğiniz tip olmalıdır.

XREF’ler Nereye Kaydedilmelidirler?

Bu çok iyi bir sorudur – XREFler bir yerde bulunmak (kaydedilmek) zorundadırlar ve XREFleri ışık olarak saklamak (kaydetmek) hiç bir zaman iyi bir yol değildir. Genel olarak konuşacak olursak, ben XREFler isimli bir klasör yaratıyorum ve tüm XREFleri bu klasöre koyuyorum. Bu XREFler isimli klasörü tüm çizimlerimin model alanı olarak düşünüyorum ve bu şekilde çalışıyorum.

Ben çok büyük olmayan projeler üzerinde çalışma lüksüne sahibim. Yani şayet siz çok büyük projeler üzerinde çalışıyorsanız, projenin amacına ulaşabilmek için, kesinlikle diğer başka yapılara da ihtiyaç duyacaksınız. Sizin için binlerce çizim dosyasına sahip olup ta tüm bu dosyaları XREFler isimli tek bir klasör içerisine kaydetmek iyi bir fikir olmayabilir. Bunun için, siz belki de bölgeler oluşturmak ve XREFlerinizi her bölge için alt kategorilere ayırmak zorunda kalacaksınız. Bu işler proje bazlı olarak her proje için yapılması ve proje başlamadan önce o proje üzerinde çalışacak olan diğer çalışma arkadaşları ile bu yapı hakkında anlaşılması zorunludur.

Tuzaklar

Ben tuzaklardan AutoCAD kullanıcılarının birçoğunun başına bela olan VISRETAIN, a sistem değişkeni ile kurtuluyorum. Bu sistem değişkenini doğru kullanarak sizde kolayca kurtulabilirsiniz. VISRETAIN sistem değişkeni  XREF’in içindeki tabakaların “layer” nasıl davranacağını kontrol eder. Şayet VISRETAIN sistem değişkeni değeri 1 olarak ayarlanırsa, XREFlerin tabaka durumları “layer states” hatırlanır. Böylece tabakanın belirli bir renkle bastırılmasını sağlamak için, XREF tabakanızda “layer” karmaşık değişiklikler yaptığınız zaman, tabaka durumları “layer states” hatırlanacaktır. VISRETAIN sistem değişkeni değerini 0 olarak ayarladıktan sonra çizimi kapatın. Yapmış olduğunuz tabaka “layer” değişiklikleri kaybolacak ve çizimi tekrar açana kadar ne olduğu hakkında bir fikriniz olmayacaktır ve belki de bir hata lekesi göreceksiniz. Şayet bunun bir daha teklarlanmasını istemiyorsanız, aşağıdaki köşeli parantez içinde bulunan ve çizimin her açılışında VISRETAIN sistem değişkeni değerini bir olarak ayarlayan kodu acaddoc.lsp dosyasının içerisine yazın:

[(setvar “VISRETAIN” 1)]

Şimdi de, biraz kırılmış XREFlerden bahsedelim. Kırılmış XREF dediğimizde klasör yolu bulunamayan ve o anki (aktif) çizimimiz tarafından çözümlenemeyen .DWG dosyasını kastediyoruz. Bu sorun genelde XREF dosyasının isminin veya klasörünün ismi yeniden isimlendirildiği zaman ortaya çıkar. Daha önce de ifade ettiğim gibi, XREF’in klasör yolunu XREF iletişim kutusundan güncelleyebilir ve şurada bulundu “found at”  metin kutusuna klasör yolunu tekrar yazarak değiştirebilirsiniz.

İlave bir problem de sürücü yollarında olabilir. Şöyle ki, W:\CAD\Projects\xrefs klasöründe bulunan bir XREF’e ve sizi aynı klasör ismine götüren Z:\Projects\xrefs klasörüne de sahip olduğunuzu farz edelim. Şayet XREF orijinal olarak W:\CAD\Projects\xrefs konumundan yüklenmişse, AutoCAD genelde çizimin W sürücüsü üzerinde olmasını bekleyecektir. Bu bir mizaç sorunlu olmakla birlikte, I have often found that AutoCAD’in başka sürücüler üzerinde görüntüleniyormuş gibi görünen XREF’in tekrar yüklenmesini engellediğini keşfettim.

Şayet siz veya başka birisi klasör isimlerini değiştirirse, birçok hatta bütün XREFlerinizin kırılmış (bozuk) klasör yoluna sahip olduğunu söyleyen bir uyarı alırsınız. Yani sonuç olarak tüm çizim setlerinizin XREFlerinin klasör yollarını güncelleme zorunluluğu gibi zor bir işle karşı karşıya kalırsınız. Bu sorunu AutoCAD ile birlikte sunulan Referans Yöneticisini “Reference Manager” aracını kullanarak çözebilirsiniz.  – its really useful, but I’ll save the details for another post.

Son problem ise muazzam güçlerin hep büyük sorumluluklar gerektirmesidir! Birtek işlemle tüm çizimlerinizi güncelleyebilmeniz muazzam bir şey olmasına rağmen, tüm çizim setini de kolayca mahvedebilirsiniz. Bu yüzden DİKKATLİ OLUN. XREFlerin bulunduğu klasörün düzenli olarak yedeğini alın. Böylelikle şayet büyük bir hata yaparsanız, çizimlerinizin eski halini geri getirebilirsiniz.

İşte bu yüzden diyorum ki, – XREFler harika araçlar. Bunları mutlaka kullanın; ama akıllıca kullanın ve kullanırken çok dikkatli olun!